Opinie | De rechtsstaat bij rechts, Wilders is trendsetter



Welke ideeën zijn er bij de komende verkiezingen beschikbaar over de rechtsstaat onder rechts, of in ieder geval onder ‘niet-links’? Gedurende het hele Rutte-tijdperk bepaalden VVD en CDA vrijwel de koers voor Justitie. Stel dat de regering in de toekomst ‘door rechts’ zal worden geregeerd in plaats van door links. Gaat de trein van ‘harder optreden, strengere straffen’ onverminderd door? Wat wil gematigd tot radicaal-rechts eigenlijk? Ook al gaat het vooral om de sociale zekerheid en is de rechtsstaat een bijvangst.

Als het om ‘veiligheid’ gaat, overheerst het zwart-witdenken. Nu is enige overdrijving toegestaan ​​bij verkiezingen. Dit is wat mensen echt denken of willen. De PVV is dan de beste barometer, die met provocerende voorstellen het speelveld afbakent. ‘Inzet van leger tegen straatterroristen’ is typisch, zij het beperkt tot ‘waar nodig’. Ook concurrent JA21 ziet het leger als de ultieme bewaker van de orde, maar alleen “waar mogelijk”. Baas boven baas: wie het leger het snelst inzet, wint. Veel woede en wrok aan die kant.

Nieuw op het electorale toneel onder rechts is de steun voor het Amerikaanse concept van ‘drie slag is uit’. Iedereen die drie keer een misdrijf pleegt (wat nog moet worden vastgesteld), krijgt automatisch een levenslange gevangenisstraf. Ook ‘strafstapelen’ is ontdekt. Als iemand voor meerdere misdrijven is veroordeeld, worden de straffen in sommige landen, althans in theorie, achter elkaar uitgezeten. Alleen BBB beperkt zich tot het strikte ‘three times the charm’.

Het geloof in ‘nultolerantie’ is wat rechts verenigt. Mensen lijken immuun voor kennis uit de wetenschap, het beleid of de praktijk. Ook de vrije ruimte voor de keurmeester moet zo klein mogelijk zijn. Dit komt tot uiting in pleidooien voor ‘sterke’ minimumstraffen, voor alles (PVV), voor terroristen en oorlogsmisdaden (VVD), voor georganiseerde misdaad, terroristische misdrijven, ernstige gewelds- of seksuele misdrijven (BBB), ‘bepaalde’ geweldsmisdrijven (FVD). ), of voor ‘uitputters’, die door JA21 een verplichte gevangenisstraf van vijf jaar krijgen. De PVV wil de taakstraf in principe afschaffen, de overige rechtse partijen willen vooral restricties. De VVD spreekt de wens uit om hen niet alleen ‘onder toezicht te houden’, maar ook ‘ze zoveel mogelijk te ontwrichten’ als ze terugkeren naar Nederland. Er staat niet wat dat betekent, maar het klinkt dystopisch. Zijn alle burgerrechten opgeschort? Is er een politieagent die u de hele dag volgt en u in alles hindert? Brr.

Er zijn ook institutionele ideeën. JA21 wil lekenrechtvaardigheid, “net als in de rest van Europa”. De Hoge Raad moet de enige bestuursrechter worden: de overige drie hoogste bestuursrechters kunnen verdwijnen. De mogelijkheid om te procederen in het algemeen belang, waardoor belangengroepen toegang krijgen tot de rechter, moet worden afgeschaft. Dat leidt alleen maar tot inmenging in de politiek. FVD wil af van het opportuniteitsbeginsel – dat politie en Openbaar Ministerie vrij zijn om te kiezen wat ze onderzoeken en vervolgen. Vanaf nu moet alles vervolgd worden. JA21 kopieert de financiering van de NAVO-standaard voor Defensie met een budgetnorm van 2% voor veiligheid. Denk stuurt rechters op cursus tegen institutionele vooroordelen. En JA21 wil een “transparantere benoemingsprocedure” van rechters, gezien de “politieke vooringenomenheid” daar.

De echte innovatie ligt in het debutant New Social Contract, waarin twee belangrijke constitutionele innovaties prominent worden gepresenteerd. De oprichting van een Constitutioneel Hof, zodat de rechter de Grondwet rechtstreeks kan beoordelen. En een nieuw kiesstelsel met provinciale kieskringen. Gevolgd door ‘het op orde brengen van de rechtsbescherming’, het versterken van overheidsinspecties en een politieke opwaardering van de Grondwet. Sinds de kroonjuwelen van D66 is er niet zoveel politiek kapitaal geïnvesteerd in het opschudden van de trias politica. Die partij wilde ooit een gekozen burgemeester, een gekozen premier, het referendum en een districtenstelsel. Omtzigt als erfgenaam van Hans van Mierlo. Zijn afkeer van verzuiling en streven naar emancipatie is Omtzigts strijd tegen de stagnerende regering geworden. Met te veel technocratie, te veel machtsconcentratie, te weinig wettelijke bescherming. Nooit gedacht dat de barricades nog een keer bezocht zouden worden met ‘Constitutional Review!’ als strijdkreet. Overigens ook ondersteund door Denk. En in 2004 was grondwetsherziening al een initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks-leider Femke Halsema. Na goedkeuring door de Eerste Kamer stierf het ‘in tweede lezing’ een stille dood, vooral omdat de VVD het niet langer wilde. Maar revoluties herleven!

Folkert Jensma is juridisch redacteur en schrijft om de week op maandag.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *