Van aantrekken naar afstoten: plots is de gewilde Rus persona non grata in Cyprus

[ad_1]

Een camera registreert nauwkeurig wie er voor de deur staat. Pas als juwelier Kostas Mastoroudis vaststelt dat het goede mensen zijn, mogen bezoekers zijn zaak aan de boulevard van de Zuid-Cypriotische havenstad Limassol betreden. “Ik ben al drie keer beroofd”, zegt hij verontschuldigend. “Maar ja, echt dure stukken verkoop ik niet meer.”

Vroeger, zegt de 67-jarige Cyprioot, werd er wel eens een sieraad ter waarde van 200.000 euro opgestuurd – een Russische oligarch die zijn vrouw wilde verwennen. “Die tijden zijn voorbij sinds de sancties. Ik ben blij als het mij lukt om een ​​ketting ter waarde van 1.000 euro te verkopen.”

Voor hetzelfde bedrag kun je in het stadscentrum een ​​pizza met bladgoud kopen. Limassol, met zijn bontjassen en kaviaar, wordt nog steeds ‘Limassolgrad’ en ‘Moskou aan de Middellandse Zee’ genoemd. Op drie uur vliegen van Moskou vormden de stad en haar Russische gemeenschap, inclusief supermarkten en winkels met Cyrillische tekens, een ideaal toevluchtsoord voor Russische toeristen – en oligarchen.

Dat is grotendeels voorbij sinds de Russische inval in Oekraïne. Rechtstreekse vluchten zijn niet meer mogelijk, Russische toeristen blijven weg. En de zakenlieden onder sancties hebben hun toevlucht elders gezocht. Een van hun favoriete nieuwe plekken is het door Turkije bezette Noord-Cyprus. Hoewel heel Cyprus – inclusief het bezette deel – onder de Europese Unie valt, wordt het EU-recht opgeschort in gebieden waar de Cypriotische regering geen effectieve controle uitoefent.

Tot een paar jaar geleden deed Cyprus er nog alles aan om rijke Russen aan te trekken. De meest aantrekkelijke beleidsmaatregel was de paspoortregeling, ook wel het ‘gouden paspoort’ genoemd. Iedereen die minimaal 2 miljoen euro in onroerend goed investeerde, ontving het felbegeerde identiteitsbewijs van EU-land Cyprus.

Ongeveer zevenduizend mensen werden aldus Cypriotische burgers. Deze toestroom van rijke buitenlanders was ook merkbaar in de straten van Limassol. Megajachten afgemeerd in de haven. Overal verrezen nieuwe appartementsgebouwen en hotels, mogelijk gemaakt door Russische, Israëlische en Chinese investeerders. En zo ontstonden ook de chique winkels.

Maar mediabedrijf Al Jazeera onthulde dat er met het programma was geknoeid; ruim tweehonderd paspoorten werden ingetrokken omdat ze waren afgegeven aan criminelen of door corruptie waren verkregen. De regeling is drie jaar geleden beëindigd.

Limassol is als Tel Aviv, maar dan veilig. En goedkoper

Ten minste tien Russen die een Cypriotisch paspoort hebben gekregen, zijn nu onderworpen aan sancties meldde het actualiteitenprogramma 60 minuten van het Amerikaanse televisienetwerk CBS onlangs. Zoals wapenfabrikant Igor Kesayev, luchthavenbaas Alexander Ponomarenko en aluminiummagnaat Oleg Deripaska. Er liggen geen Russische jachten meer in de haven van Limassol.

Bankrekening zonder controle

Het waren niet alleen de gouden paspoorten die aantrekkelijk waren. Op Cyprus kon je jarenlang een bankrekening openen of een bedrijf starten zonder dat er veel vragen werden gesteld. Op die rekening kon je ongehinderd geld storten, zonder goede controle op de herkomst ervan. In 2012 stond er bijna 72 miljard euro op Cypriotische bankrekeningen, en dat voor een land met ongeveer een miljoen inwoners. Ongeveer 30 procent van dat geld kwam van Russische burgers.

Tegenwoordig zijn Cypriotische banken daar wat strenger in, merkt juwelier Mastoroudis op. Zeker als het om de Russen gaat: “Ik heb Russische huurders die boven mijn zaak wonen. Maar de bank accepteerde hun geld niet meer, dus ik kon de huur niet innen. Uiteindelijk heb ik via een Bulgaarse bank iets kunnen regelen. Maar nu ga ik die huurders eruit gooien. Het is voor mij te ingewikkeld geworden.”

Van aantrekking naar afstoting: Cyprus moest plotseling zijn houding ten opzichte van de Russen volledig veranderen. Plotseling moeten de Europese sancties worden nageleefd, wat niet altijd even soepel verloopt. Cyprus was er zo aan gewend om rijke Russen te helpen hun geld te verbergen, dat die mentaliteit niet plotseling vanzelf omsloeg.

Dat leidt tot een zekere laksheid. De privéjets van oligarch Roman Abramovich waren bijvoorbeeld verborgen onder lege vennootschappen, wat leidde tot een anoniem vertrouwen op Cyprus. Toch waren het de Amerikanen, en niet de Cyprioten, die de vliegtuigen in beslag namen. Analist Maira Martini van Transparency International noemde Cyprus “een van de zwakste schakels” in het sanctieregime tegen CBS.

Toch is de houding ten opzichte van de Russen ook in Limassol veranderd. Mastoroudis merkt het in zijn juwelierszaak: sommige van zijn klanten spreken liever geen Russisch meer. “Dan zeggen ze dat ze alleen Engels kennen, en proberen ze hun Russische paspoort kwijt te raken.”

De 38-jarige Alina uit Moskou, die haar achternaam niet in de media wil hebben, werkt sinds 2017 voor een Cypriotisch bedrijf in Limassol. Aanvankelijk maakte ze zich zorgen over haar positie als Rus. “Toen deze angstaanjagende situatie begon, ik bedoel de gevechten in Oekraïne, circuleerden er onder de Russen in Limassol foto’s van een vrouw met blauwe plekken. Ze zei dat ze werd geslagen door ‘Oekraïners’. Was het waar? Weet het niet. Maar het maakte mij bang. Ik had ook geen vertrouwen in het ontmoeten van nieuwe mensen, omdat je nooit weet wat ze ervan vinden dat ik Russisch ben.”

Ik gooi die Russische huurders eruit, de bank accepteert hun geld niet meer

Alina voelt zich niet meer zo onzeker, zegt ze. “De Russische supermarkt hier voert nog steeds de Russische vlag. Voor zover ik weet heeft niemand geprobeerd die winkel te slopen. En Oekraïners gaan er ook winkelen.”

Mooi weer, lekker eten

Bij het kantoor van de Kamer van Koophandel is de ontvangstruimte voorzien van lambrisering, zware deuren en een tafel met marmeren blad. Limassol heeft de omwentelingen zeker opgemerkt, zegt kamervoorzitter Andreas Tsouloftas. “Gewone Russen vieren hier geen feestdagen meer. Zij gaan, net als de bedrijven, naar het bezette Turks-Cyprus. Omdat Cyprus zelf een goede reputatie heeft onder de Russen: mooi weer, lekker eten.”

De daling van het aantal Russische bedrijven zorgt ervoor dat Limassol een substantieel omzetverlies lijdt, zegt Tsouloftas. “En dat is prima: we willen hier geen bedrijven hebben die Poetin steunen. De toeristen, dat is een ander verhaal. Dat missen wij.”

Om hier iets aan te doen voert de Kamer van Koophandel reclamecampagnes om toeristen uit andere landen te trekken. Dat lukt aardig: het aantal toeristen is weer op het niveau van 2019, vóór corona. Maar Griekenland zit daar 30 procent boven, zegt Tsouloftas ter vergelijking.

Volgens de voorzitter hebben de veranderingen ook goede kanten. “We waren behoorlijk afhankelijk van de Russen. Nu trekken we meer Oekraïense bedrijven aan. En voor ons een vermomde zegen: de capriolen van de Israëlische regering, die met een controversiële juridische hervorming de eigen bevolking tegen zichzelf opzet, drijven bedrijven van daar naar hier. Limassol is als Tel Aviv, maar dan veilig. En hoewel onze vastgoedprijzen stijgen, is het hier nog steeds goedkoper dan in Tel Aviv.”

Burgemeester Nicos Nicolaides van Limassol erkent tijdens een gesprek in zijn kantoor dat de oorlog in Oekraïne “de toeristenindustrie niet heeft geholpen”. Maar toch, zegt hij, is zijn stad een knooppunt voor scheepvaart en IT. “Onze economie is op meer dan alleen de Russen gebouwd. De sancties hebben ons niet belet om te floreren.”

Russischtalige krant

Achter de toonbank van de Rus-supermarkt aan de boulevard van Limassol staan ​​Moldavische Bomboane-chocoladerepen. Er zijn gratis exemplaren beschikbaar om mee te nemen Vestnik Kyprade plaatselijke Russischtalige krant.

De Cypriotische manager – “Ik ben getrouwd met een Rus” – zegt dat de sancties tegen Russische zakenlieden zijn omzet “een beetje beïnvloeden”. De man, die zijn naam niet in de krant wil hebben, benadrukt dat zijn supermarkt niet alleen Russen trekt, maar bijvoorbeeld ook Polen en Oekraïners, zowel toeristen als inwoners van Limassol.

Hij wijst erop dat veel Russische bedrijven vertrokken omdat ze sinds de sancties dubbele belastingen moesten betalen: zowel in Rusland als op Cyprus.

Volgens de manager is de oorlog in Oekraïne geen onderwerp van discussie in zijn bedrijf. Hij wijst naar een jonge beursbediende: “Een Oekraïense vluchteling.”

In de klantenkring merkt hij dat er minder Russische toeristen zijn, “maar in ruil daarvoor zijn er meer zwarte klanten” – verwijzend naar de relatief hoge aantallen asielzoekers op Cyprus.

Zijn vrouw reist via Polen heen en weer tussen Cyprus en de Russische exclave Kaliningrad. Bouwen de Polen geen muur op de grens met Kaliningrad? “Ze kan nog steeds de grens oversteken. Je vindt altijd wel een manier.”

[ad_2]

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *