Column | Voilà: onze nieuwe wereldorde. Die geen orde is

[ad_1]

Het Europese publieke debat over het conflict tussen Palestina en Israël, dat zaterdag sterk escaleerde, vertoont zielige trekken. Veel discussies, op sociale media en elders, gaan over wie we moeten steunen. Het belangrijkste criterium dat lijkt te worden gehanteerd: wie lijdt er het meest? Alle partijen verspreiden gruwelijke beelden om hun morele claim kracht bij te zetten – vaak ook nepbeelden. Er is weinig ruimte voor nuance. De complexe geschiedenis, de bezetting, de asymmetrische relaties tussen de partijen, het feit dat de Palestijnen Hamas niet automatisch steunen en de Israëliërs niet automatisch hun regering steunen, het feit dat je solidariteit kunt tonen met gewone burgers aan beide kanten – deze en andere, meer rationele kwalificaties verdwijnen in ons hyperemotionele publieke discours.

Erger nog: deze focus op slachtoffers en lijden, hoe begrijpelijk ook, verhult cruciale vragen over de wereld waarin we leven. Waarom gebeurt dit nu? Hoe stoppen we verdere escalatie? En is er een verband tussen het escalerende geweld in Israël/Palestina en de oorlogen in Oekraïne en Nagorno-Karabach? Die vragen zijn belangrijk. Als we hieraan gaan werken, zien we misschien dat andere oorlogen beter verlopen.

Want het is natuurlijk geen toeval dat Hamas nu een oorlog tegen Israël begint. Het is ook geen toeval dat andere regionale conflicten die al lang min of meer bevroren zijn, zoals in Nagorno Karabach, ook aan het ontdooien en exploderen zijn. Bosnië en Kosovo zouden op deze manier ook kunnen ontploffen. De veelgeprezen ‘internationale orde’ van de afgelopen dertig jaar is verdwenen.

Tijdens de Koude Oorlog gebruikten twee rivaliserende supermachten de wereld als een geopolitiek schaakbord waarop zij hun pionnen verplaatsten. Elk klein conflict kreeg zo een enorme, gevaarlijke lading. Maar er was tenminste een bepaalde richting: Moskou en Washington gebruikten hun macht om strijdende partijen te mobiliseren of te kalmeren. Wat die twee deden, bepaalde wat er op het wereldtoneel gebeurde. Dat is nu het verschil: dat is niet langer het geval.

Grote machten zijn afgeleid en niet langer scheidsrechter

Na een periode van ruim dertig jaar, waarin er feitelijk nog maar één mondiale politieagent over was, hebben we nu maar liefst vier grootmachten: de VS, China, Rusland en Europa. Maar ze zijn alle vier onzeker en worden afgeleid door andere dingen. Als gevolg hiervan willen ze elkaar niet militair ontmoeten. Rusland wordt afgeleid door Oekraïne, Europa is politiek-militair gefragmenteerd, de VS zijn verlamd door binnenlandse politieke polarisatie, China manifesteert zich liever economisch dan militair. Kortom, dit zijn grootmachten die zich niet als grootmachten gedragen. Dit is de vloek waarmee we leven, signaal Michael Kimmage en Hanna Notte Buitenlandse Zaken: “Een wildgroei aan machtsvacuüms. In Afrika, de Balkan, het Midden-Oosten en de Zuidelijke Kaukasus komen oude conflicten die lange tijd sluimerend hebben gesluimerd weer tot leven. Middelgrote machten en lokale actoren manifesteren zich steeds fanatieker. Grootmachten kijken hulpeloos toe.”

Voilà: onze nieuwe wereldorde. Dat is geen orde, want er zijn geen scheidsrechters. Rusland voelde zich vrijer om Oekraïne binnen te vallen vanwege de vermindering van de Amerikaanse troepen in Europa. Omdat Rusland zich op Oekraïne richt, neemt Azerbeidzjan Nagorno-Karabach over. Omdat de VS afgeleid zijn, start Hamas (geholpen door Iran?) een terreuraanval op Israël en staan ​​alle remmen nu los in Israël. Europa is geen militaire macht. China presenteert zichzelf soms als bemiddelaar, zonder enige impact.

In de jaren negentig adviseerde de Israëlische militair historicus Martin van Creveld de legers om de klassieke oorlogsdoctrines te vergeten en zich te concentreren op het politiewerk: koffers openen, kaarten controleren. Echte oorlogen, zei hij, maakten plaats voor conflicten met een lage intensiteit. Nou, nu zijn de echte oorlogen terug. Politiewerk – zoals het Israëlische leger rond Gaza deed, met camera’s en sensoren – is niet langer voldoende. Maar wat dan?

Het betreuren van het gruwelijke humanitaire lijden dat door oorlogen wordt veroorzaakt, is even nobel als onnodig. Europeanen moeten gaan nadenken over hoe ze nog meer dergelijk lijden kunnen voorkomen.

[ad_2]

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *